 | |
| 2023'te Lula | |
| 35. ve 39. Brezilya Devlet Başkanı | |
|---|---|
| Görevde | |
| Makama geliş 1 Ocak 2023 | |
| Başkan yardımcısı | Geraldo Alckmin |
| Yerine geldiği | Jair Bolsonaro |
| Görev süresi 1 Ocak 2003 - 1 Ocak 2011 | |
| Başkan yardımcısı | José Alencar |
| Yerine geldiği | Fernando Henrique Cardoso |
| Yerine gelen | Dilma Rousseff |
| Brezilya Devlet Başkanlığı Genel Sekreteri | |
| Görev süresi 17 Mart 2016 - 18 Mart 2016 | |
| Başkan | Dilma Rousseff |
| Yerine geldiği | Jaques Wagner |
| Yerine gelen | Eva Chiavon (Geçici) |
| İşçi Partisi Başkanı | |
| Görev süresi 10 Şubat 1980 - 24 Ocak 1994 | |
| Yerine geldiği | Yeni makam |
| Yerine gelen | Rui Falcão |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | Luiz Inácio da Silva 27 Ekim 1945 Caetés, Brezilya |
| Partisi | İşçi Partisi |
| Evlilik(ler) | Maria de Lurdes da Silva (e. 1969; ö. 1971) Marisa Letícia Rocco Casa (e. 1974; ö. 2017) |
| Bitirdiği okul | Ulusal Hizmet için Endüstriyel Eğitim |
| Dini | Roma Katoliği |
.jpg){kind=link}
Luiz Inácio Lula da Silva (d. 27 Ekim 1945) veya bilinen adıyla Lula, Brezilyalı siyasetçi, sendikacı ve eski metal işçisidir. 2003-2011 yılları arasında ve 2023'ten bu yana Brezilya devlet başkanı olarak görev yapmaktadır. İşçi Partisi'nin kurucu üyelerinden olan ve siyasi çizgisini demokratik sosyalist olarak tanımlayan Lula, gelir eşitsizliği, yoksullukla mücadele ve Amazon Ormanları'nı korumayı yönetiminin en öncelikli küresel ve ulusal hedefleri olarak görmektedir.[1][2]
Pernambuco'da doğan Lula, çalışmak için ilkokulun ikinci sınıfından sonra okulu bıraktı ve 10 yaşına kadar okuma-yazma öğrenmedi. Gençlik döneminde metal işçisi olarak çalıştı ve sendikacılığa başladı. 1978-1980 yılları arasında Brezilya'daki askerî diktatörlük döneminde ABC işçi grevlerine öncülük etti. 1980'de Brezilya'nın yeniden demokratikleşme sürecinde İşçi Partisi'nin kuruluşuna katkıda bulundu ve doğrudan seçim yapılmasını talep eden 1984 tarihli Diretas Já hareketinin liderlerinden biri oldu. 1986'da São Paulo eyaletinden federal milletvekili seçildi. 1989'da devlet başkanlığına aday oldu ancak ikinci turda seçimi kaybetti. 1994 ve 1998 seçimlerinde de yenilgiye uğradı. 2002'de ikinci turda seçilerek devlet başkanı oldu ve 2006'da yapılan seçimlerin ikinci turunda yeniden seçildi.
Sol görüşlü olarak tanımlanan Lula'nın ilk devlet başkanlığı dönemi, Güney Amerika'da sol eğilimli hükûmetlerin yükselişe geçtiği ilk pembe dalga dönemine denk geldi. Art arda yürüttüğü iki dönem boyunca maliye politikalarını sürdürürken Bolsa Família gibi sosyal yardım programlarını hayata geçirdi. Bu politikalar, gayrisafi yurt içi hasılanın büyümesine, dış borç ve enflasyonun azalmasına ve milyonlarca Brezilyalının yoksulluktan kurtulmasına katkıda bulundu. Lula, bölgesel düzeydeki dış politikanın yanı sıra küresel ticaret ve çevre müzakerelerinde de rol oynadı. Bu iki dönemde Brezilya tarihinin en popüler siyasetçilerinden biri olarak kabul edildi ve görevinden %80'lik bir onay oranıyla ayrıldı. İlk dönemi, Mensalão oy satın alma skandalı da dâhil olmak üzere önemli yolsuzluk skandallarıyla da anıldı. 2010 genel seçimlerinin ardından yerini daha önce genelkurmay başkanlığı görevini yürüten Dilma Rousseff'e bırakan Lula, siyasette etkin kalmayı sürdürdü ve konferanslar verdi.
Lula, Temmuz 2017'de Lava Jato Operasyonu kapsamında kara para aklama ve yolsuzluk suçlamalarından mahkûm edildi. Nisan 2018'de tutuklandı ve toplam 580 gün cezaevinde kaldı. 2018 Brezilya genel seçimlerinde aday olmaya çalışsa da Ficha Limpa (Temiz Sicil) yasası uyarınca adaylığı engellendi. Şubat 2019'da bir kez daha mahkûm edildi ve aynı yılın kasım ayında cezaevinden tahliye edildi. Her iki mahkûmiyet kararı da 2021'de Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edildi. Mahkeme, ilk davada ciddi taraflılık bulunduğuna da hükmederek Lula hakkındaki diğer derdest davaları da geçersiz kıldı. Yeniden devlet başkanlığına aday olmasının önündeki hukuki engellerin kalkmasının ardından Lula, 2022 seçimlerinde aday oldu ve ikinci turda görevdeki devlet başkanı Jair Bolsonaro'yu mağlup etti. 1 Ocak 2023'te, 77 yaşındayken yemin ederek göreve başlayan Lula, Brezilya'nın en yaşlı devlet başkanı oldu; ayrıca görevdeki bir devlet başkanını seçimde mağlup eden ve üçüncü kez devlet başkanı seçilen ilk kişi olarak tarihe geçti.
İkinci devlet başkanlığı döneminde Lula, federal kurumları hedef alan 8 Ocak 2023 saldırılarıyla karşı karşıya kaldı ve önemli kurumsal ve ekonomik reformları hayata geçirdi. Bu reformlar arasında kapsamlı bir vergi reformunun onaylanması ve yeni bir mali çerçevenin oluşturulması da yer aldı. Bu dönemde gayrisafi yurt içi hasıla büyürken enflasyon ve işsizlik azaldı, gelir eşitsizliği geriledi. Bununla birlikte, süregelen bütçe açıkları, kamu borcunun artmasına ve faiz oranlarının görece yüksek seyretmesine katkıda bulundu. Lula yönetimi ayrıca çevre politikalarına ve uluslararası ilişkilerin yeniden güçlendirilmesine öncelik verdi; Mercosur ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret anlaşmasının ön onayına imkân sağlayan müzakerelerde öncü rol oynadı. 2 Ağustos 2026'da devlet başkanlığına yeniden aday olduğunu açıkladı.
Gençlik#edit
Pernambuco eyaletinin Caetés kentinde doğdu. 1952'den itibaren São Paulo'da büyüdü. Sekiz çocuklu Aristides Inácio da Silva ve Eurídice Ferreira de Mello çiftinin yedinci çocuğuydu. Yoksulluktan dolayı okula çok az gidebildi ve 12 yaşından itibaren ayakkabı boyacılığı, postacılık, çamaşırhane işçiliği gibi çeşitli işlerde çalıştı.
Daha sonra bir metal fabrikasında çalışmaya başladı ve metal işçiliği eğitimi gördü. 1966'dan sonra São Bernardo do Campo'da büyük bir metal işletmesinde çalışmaya başladı.
Sendikacılık ve politikaya giriş#edit
Kardeşi üzerinden sendika hareketine katıldı. 1969'da metal işçileri sendikasının bölge grubu başkanı seçildi. 1975 yılında %92 oy alarak sendika başkanı oldu ve 100 bin kadar işçiyi temsil etmeye başladı.
1970'lerden itibaren aralarında büyük çaplı grevlerin de olduğu sendika faaliyetlerinin örgütlenmesinde yer aldı. Tutuklandı, bir ay tutuklu kaldı. Grevlerin başarısızlığı üzerine başka sendikacılar, aydınlar ve toplumun farklı kesimlerinin temsilcileriyle birlikte 10 Şubat 1980'de İşçi Partisi'ni (PT) kurdu. PT daha kuruluşunun ilk yıllarında ülkenin geniş kesimine yayıldı ve yüz binlerce üyeye ulaştı.
1986 yılında Brezilya kongresine seçildi. Yeni sivil anayasanın hazırlanmasına aktif olarak katılan PT bu sayede işçi haklarıyla ilgili önemli kazanımlara anayasal güvence altına almayı başardı. Ancak toprak mülkiyeti gibi konularda aynı başarıyı gösteremedi. 1989 yılında PT'nin adayı olarak sosyalist bir programla başkanlık seçimlerine katıldı. Ancak özellikle sermaye çevrelerinin karşı çıkması sonucu seçilemedi.
Daha sonra yapılan bütün başkanlık seçimlerine katıldı. 2002 yılındaki seçim kampanyasında işçi imajını değiştirerek ilk defa takım elbise giydi. Ayrıca Brezilya'nın dış borçlarını ödememesi gerektiğine yönelik taleplerini vurgulamaktan vazgeçti. Bunun yerine programında açlık ve yoksullukla mücadele ve daha iyi eğitim olanakları ön plana çıktı. Ayrıca sermeye çevreleriyle de yavaş yavaş güven ilişkisi geliştirmeye başladı. Bunu Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) güvenini kazanması izledi.
Birinci Başkanlık dönemi#edit
27 Ekim 2002 tarihinde yapılan ikinci tur seçimlerini Brezilya Sosyal Demokrat Partisi adayı José Serra'ya karşı başarıyla tamamladı ve 1995 yılından beri başkanlık görevinde bulunan Fernando Henrique Cardoso'nun yerine Brezilya devlet başkanı oldu.
Aynı zamanda Mato Grosso valisi olan ve Greenpeace'in Brezilya'daki yağmur ormanlarının tahrip edilmesinden sorumlu tuttuğu sanayici Blairo Maggi gibi isimlerle yakınlığı yüzünden çokça eleştirildi. 2006 yılında yapılan seçimlerde rakibi sosyal demokrat Geraldo Alckmin'e karşı yeniden başarılı olarak başkanlık görevini sürdürdü.
Hapis cezası#edit
12 Temmuz 2017'de eski cumhurbaşkanı Lula da Silva, yolsuzluk nedeniyle hüküm giymiş ve hakim Sérgio Moro tarafından tartışmalı bir şekilde dokuz yıl altı ay hapse mahkûm edilmiştir. Savcılar, Lula'nın 3.7 milyon real (yaklaşık 1.2 milyon dolar) değerinde rüşvet aldığını, bu parayla da Sao Paulo'daki tatil kasabası Guaruja'da bulunan lüks apartman dairesi aldığını ve daireyi yeniden inşa ettiğini iddia etti. Kesinleşen 12 yıl 1 aylık hapis cezası sonrasında 2018 yılının Nisan ayında polise teslim oldu.[3] Yolsuzluk ve kara para aklama suçlamaları nedeniyle yaklaşık 2 yıl hapiste kalan Lula Da Silva, 8 Kasım 2019'da hapishaneden tahliye edildi.[4]
Silva'ya mahkûmiyet kararı vererek 2018 Brezilya genel seçimleri'nde siyasi yasaklı olmasına sebep olan hakim Sergio Moro, daha sonra Silva'nın selefi Bolsonaro'nun kabinesinde Adalet ve Kamu Güvenliği bakanı olarak yer aldı. Kasım 2019'da Yüksek Federal Mahkeme, temyiz bekleyen hapsetmelerin hukuka aykırı olduğuna karar verdi ve sonuç olarak Lula cezaevinden serbest bırakıldı.
Mart 2021'de Federal Mahkeme, Silva'nın yargılanmasının yargı yetkisi bulunmayan bir mahkeme tarafından yapıldığına hükmederek verilen cezaları kaldırdı. Bu sayede Silva siyasal haklarını tekrar elde etti. Aynı yıl mahkeme hakim Sergio Moro'nun önyargılı bir yargılama yaptığına karar vererek Moro'nun Silva hakkındaki tüm suçlamalarını iptal etti.
Ödülleri#edit
- 2009 "Chatham House Ödülü"
Kaynakça#edit
- ^ "Brazil Election: Who Is Lula Da Silva, The Leftist Former President". Outlook India. 13 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2023.
- ^ "Brazil's Lula picks Amazon defender to run environment ministry". Al Jazeera. 1 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2023.
- ^ "Lula: Former Brazilian president surrenders to police". BBC. 7 Nisan 2018. 6 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2018.
- ^ "Brezilya eski Devlet Başkanı Lula serbest bırakıldı". Cumhuriyet. 8 Kasım 2019. 12 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2019.
| Siyasi görevi | ||
|---|---|---|
| Önce gelen: Fernando Henrique Cardoso | Brezilya Devlet Başkanı 2003-2011 | Sonra gelen: Dilma Rousseff |
| Önce gelen: Jaques Wagner | Brezilya Devlet Başkanlığı Genel Sekreteri 2016 | Sonra gelen: Eva Chiavon (Geçici) |
| Parti siyasi görevi | ||
| Önce gelen: Yeni makam | İşçi Partisi Başkanı 1980-1994 | Sonra gelen: Rui Falcão |
Brezilya Devlet Başkanları
Eski Cumhuriyet
(1889-1930) Deodoro da Fonseca; Floriano Peixoto; Prudente de Morais; Campos Sales; Rodrigues Alves; Afonso Pena; Nilo Peçanha; Hermes da Fonseca; Venceslau Brás; Delfim Moreira; Epitácio Pessoa; Artur Bernardes; Washington Luís; Júlio Prestes Vargas Dönemi
(1930-1945) Geçici Askeri Cunta; Getúlio Vargas; José Linhares İkinci Cumhuriyet Dönemi
(1945-1964) Eurico Gaspar Dutra; Getúlio Vargas; Café Filho; Carlos Luz; Nereu Ramos; Juscelino Kubitschek; Jânio Quadros; Pascoal Ranieri Mazzilli; João Goulart Askeri Yönetim
(1964-1985) Pascoal Ranieri Mazzilli; Castello Branco; Costa e Silva; Askeri Cunta; Emílio Garrastazu Médici; Ernesto Geisel; João Figueiredo Yeni Cumhuriyet
(1985-) Tancredo Neves; José Sarney; Fernando Collor de Mello; Itamar Franco; Fernando Henrique Cardoso; Luiz Inácio Lula da Silva; Dilma Rousseff; Michel Temer; Jair Bolsonaro; Luiz Inácio Lula da Silva
This article is mirrored from “Luiz Inácio Lula da Silva” on Türkçe Wikipedia, revision 38217176, written by Wikipedia's contributors and licensed CC BY-SA 4.0. Editing it here creates a Quire copy with its own history.
Synced with Wikipedia revision 38217176 · just now